Thực hiện đồng bộ phân loại, thu gom và xử lý rác tại nguồn, xã An Phú (Hải Phòng) từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong bảo vệ môi trường.
An Phú “sạch từ nhà ra ngõ”
Xã An Phú (Hải Phòng) có quy mô khá lớn với 20 thôn, gần 34.500 nhân khẩu. Trên địa bàn còn có khu công nghiệp An Phát 1, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh, chợ dân sinh, trường học… nên áp lực về môi trường rất lớn.
Không chỉ dừng ở tuyên truyền hay những đợt ra quân ngắn hạn, xã An Phú lựa chọn giải pháp bảo vệ môi trường từ thay đổi nhận thức, siết chặt trách nhiệm và tổ chức lại toàn bộ quy trình phân loại, thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt ngay từ cơ sở.
“Trước đây, nhiều người dân chúng tôi vẫn nghĩ rác là chuyện của tổ thu gom. Bây giờ, nhận thức ấy đã khác. Chúng tôi hiểu rằng nếu không phân loại tại nguồn thì chi phí xử lý tăng lên, môi trường ô nhiễm hơn và cuối cùng chính mình là người chịu ảnh hưởng”, bà Nguyễn Thị Hiền ở thôn Cổ Pháp chia sẻ.
Lúc đầu, nhiều hộ còn ngại phân loại rác vì cho rằng mất thời gian. Nhưng sau khi được tuyên truyền, hướng dẫn, người dân hình thành thói quen phân loại rác. “Giờ nhà nào cũng để riêng rác hữu cơ với rác vô cơ. Đường làng sạch sẽ hơn nhưng quan trọng là mọi người ý thức hơn, không còn tiện đâu vứt đấy như trước”, bà Đỗ Thị Tươi ở thôn Lâm Xuyên nói.
Công tác phân loại, thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn xã An Phú được triển khai đồng bộ từ năm 2022 theo Nghị quyết số 13-NQ/HU ngày 22/3/2022 của Ban Thường vụ Huyện ủy Nam Sách (cũ). Sau 4 năm thực hiện, việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt từng bước đi vào nền nếp, được người dân đồng thuận ủng hộ.
Hiện nay, trung bình mỗi tuần, các tổ thu gom tại các thôn thực hiện khoảng 3 buổi thu gom rác, trong đó có 2 buổi thu rác hữu cơ và 1 buổi thu rác vô cơ.
Rác được thu gom từ các gia đình, vận chuyển tới điểm trung chuyển trước khi đưa đi xử lý tập trung tại nhà máy xử lý rác của Công ty CP Môi trường APT-Seraphin Hải Dương (xã Lai Khê, thành phố Hải Phòng).
Tại các thôn, việc phân loại rác trở thành công việc quen thuộc của nhiều gia đình. Rác hữu cơ được tách riêng để ủ thành mùn compost hoặc tận dụng làm phân bón. Rác vô cơ được thu gom định kỳ để đưa đi xử lý tập trung. Những loại rác cồng kềnh như giường, tủ, bàn ghế cũ bỏ đi cũng có thời gian tiếp nhận riêng thay vì vứt bừa bãi như trước.
Không khí “toàn dân cùng bảo vệ môi trường” thể hiện rõ qua việc MTTQ, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh… cùng tham gia vận động người dân giữ gìn vệ sinh môi trường. Các phong trào như “ngày chủ nhật xanh”, “5 không 3 sạch”, “dân vận khéo” được gắn trực tiếp với việc phân loại rác tại nguồn.
Xã An Phú còn đưa công tác bảo vệ môi trường trở thành một trong những tiêu chí đánh giá thi đua của chi bộ, thôn và xét danh hiệu gia đình văn hóa hằng năm. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện phân loại rác tại nguồn và tham gia vận động người dân cùng thực hiện.
Cách làm bài bản ở An Phú
Xã An Phú cũng cho thấy tư duy không né tránh thực trạng. Địa phương thẳng thắn nhìn nhận còn tình trạng đổ trộm rác, phân loại rác chưa triệt để, rác hữu cơ lẫn rác vô cơ làm tăng chi phí xử lý. Một số điểm tập kết còn xảy ra tình trạng ùn ứ, nhất là tại các khu vực đông công nhân thuê trọ.
“Nếu chỉ dừng ở phong trào, rất khó tạo chuyển biến bền vững. Điều An Phú đang hướng tới là xây dựng hệ thống quản lý môi trường đồng bộ, có mục tiêu cụ thể, có lộ trình và có giám sát”, ông Nguyễn Đình Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã An Phú cho biết.
Theo định hướng của xã, đến năm 2027, địa phương phấn đấu bảo đảm 100% lượng rác thải sinh hoạt được phân loại triệt để tại nguồn, giảm khoảng 30% lượng rác vô cơ phải vận chuyển đi xử lý so với hiện nay. Đến năm 2030, khoảng 70% lượng mùn hữu cơ sau xử lý sẽ được đưa vào phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Đây không phải mục tiêu dễ đạt được với địa bàn đông dân, có khu công nghiệp và lượng rác thải phát sinh lớn mỗi ngày như An Phú. Chỉ tính riêng từ tháng 7 đến tháng 10/2025, khối lượng rác đưa đi xử lý tại nhà máy gần 600 tấn, trung bình khoảng 150 tấn/tháng.
Để chủ động bảo vệ môi trường, An Phú đặt mục tiêu lắp đặt mái che tại các điểm trung chuyển rác, lắp camera giám sát, bê tông hóa đường vào các khu tập kết rác, đồng thời thu hút đơn vị đầu tư sản xuất phân bón hữu cơ từ nguồn rác sau phân loại.
Xã tăng cường kiểm tra, giám sát việc phân loại rác tại nguồn, yêu cầu các tổ thu gom chỉ tiếp nhận rác khi đã được phân loại đúng quy định. Công an xã phối hợp tuần tra, xử lý các trường hợp đổ rác sai nơi quy định hoặc đốt rác trái phép tại các bãi tập kết.
Theo ông Nguyễn Đình Dũng, nếu chỉ thu gom rồi chở đi xử lý thì chưa phải giải pháp căn cơ. Điều xã hướng tới là giảm lượng rác ngay từ nguồn phát sinh, tận dụng tối đa rác hữu cơ và thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân.
“Muốn môi trường xanh lâu dài phải có cách làm căn cơ. Quan trọng nhất vẫn là ý thức của người dân và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Chính quyền chỉ thành công khi người dân thực sự đồng hành”, ông Dũng nhấn mạnh.
Xã An Phú chú trọng tuyên truyền, vận động người dân tự đầu tư thùng chứa rác. Xây dựng hố ủ hữu cơ tại gia đình. Tận dụng rác hữu cơ sau xử lý để giảm chi phí vận chuyển và giảm áp lực cho hệ thống xử lý tập trung.
Từ cách làm bài bản, đồng bộ và sự tham gia của người dân, An Phú đang từng bước giữ màu xanh cho những tuyến đường làng ngõ xóm và cho cả quá trình phát triển lâu dài của địa phương.